ในแผ่นดินกรุงธนบุรี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงทำสงครามกับพม่าสิบครั้งด้วยกัน
พ.ศ.2317 เป็นการรบกับพม่าครั้งที่ 8 ที่บางแก้ว (หมู่บ้านนี้ชาวบ้านเรียกว่า บ้านนางแก้ว อยู่ในเขต อ.โพธาราม จ.ราชบุรี)
การรบครั้งนี้ พระเจ้าตากทรงดำเนินกลยุทธ์และยุทธวิธีขั้นตอนต่างๆ ผิดกับการรบทั้งเก้าครั้งที่ปรากฏในประวัติศาสตร์ กล่าวคือ จะกำหนดวันเวลาที่เอาชนะฝ่ายพม่าได้ แต่พระองค์ไม่ทรงกระทำ พระองค์ทรงต้องการให้ งุยอคงหวุ่น แม่ทัพใหญ่พม่า ยอมแพ้อย่างไม่มีเงื่อนไข
ที่สำคัญคือ พระองค์ทรงต้องการให้แม่ทัพใหญ่พม่าออกจากค่ายในฐานะผู้แพ้มาถวายบังคม (พูดอย่างไทยๆ ว่า ให้มากราบตีน-ผู้เขียน) ต่อหน้าพระพักตร์
เพราะเหตุใดพระเจ้าตากจึงพระทัยเย็นผิดวิสัยของยอดนักรบเช่นพระองค์ท่าน
ในกลางปี พ.ศ.2317 พระเจ้าตาก ได้รงจัดกองทัพไปตีเมืองเชียงใหม่ โดยดำรัสสั่งให้ เจ้าพระยาจักรี เป็นแม่ทัพใหญ่ คุมกองทัพเมืองเหนือยกขึ้นไปตีเมืองเชียงใหม่ พร้อมกับเจ้าพระยาสุรสีห์
เมื่อได้เมืองเชียงใหม่แล้ว พระองค์ประทับอยู่ 7 วัน ได้ทรงรับใบบอกเมืองตากขึ้นไปกราบทูลว่า มีกองทัพพม่าตามครัวมอญล่วงแดนเข้ามา จึงเสด็จยกกองทัพหลวงรีบลงมาเมืองตากและเสด็จต่อไปยังพระนคร
พอถึงพระนคร ทรงได้ข่าวว่า ข้าศึกยกมาทางด่านพระเจดีย์สามองค์เมืองกาญจนบุรี ตีทัพพระยายมราชแขกที่ท่าดินแดงแตก จึงมีรับสั่งให้เกณฑ์กองทัพในกรุงให้ พระองค์เจ้าจุ้ย ลูกยาเธอ กับ พระยาธิเบศร์บดี จางวางมหาดเล็ก ถือพล 3,000 ทัพหนึ่ง ให้เจ้ารามลักษณ์ หลานเธอ ถือพล 1,000 ทัพหนึ่ง ยกออกไปตั้งรักษาเมืองราชบุรี และให้มีตราไปยังหัวเมืองสั่งให้ยกทัพลงมาด้วย
ในขณะนั้น ทรงทราบว่า กองทัพหลวงล่วงมาถึงพระนครแล้ว จึงให้ตำรวจลงเรือเร็วไปคอยบอกกองทัพให้เลยออกไปเมืองราชบุรีทีเดียว อย่าให้ผู้หนึ่งผู้ใดแวะบ้านโดยเด็ดขาด
ปรากฏว่า พระเทพโยธา แวะเข้าบ้าน จึงตรัสให้เอาตัวพระเทพโยธามา แล้วมัดเข้ากับเสาพระตำหนักแพ ทรงพระแสงดาบตัดศรีษะพระเทพโยธาด้วยพระหัตถ์ แล้วเอาศรีษะไปเสียบประจานไว้ที่ป้อมวิชัยประสิทธิ์
อ่านต่อในหัวข้อ ทัพพม่าเย้ยทัพไทยที่บางแก้วราชบุรี
ที่มา : รวมศักดิ์ ไชยโกมินทร์. (2544). สงครามประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน. หน้า 3-4.
